|
نامه به سردبیر
|
ملیحه سلیمی بنی*   |
| کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران |
|
|
چکیده: (81 مشاهده) |
استاد ارجمند جناب آقای دکتر عباس عبادی
سردبیر محترم نشریه علمی پژوهشی «پرستاری مراقبتهای ویژه»
با سلام و احترام؛
اخیراً مقاله ارزشمندی با عنوان «تأثیر آموزش ترکیبی مبتنی بر شبیهساز بر صلاحیت بالینی پرستاران در تهویه مکانیکی» به قلم باقر آغال و همکاران [1] که در آن نشریه وزین منتشر شده است را با علاقه و دقت فراوان مطالعه کردم. نویسندگان محترم در این پژوهش به یکی از چالشبرانگیزترین و حیاتیترین حوزههای مراقبت پرستاری پرداختهاند که از این حیث تلاش ایشان بسیار ارزشمند و شایسته تقدیر است.
با این وجود پس از بررسی دقیق ساختار و روششناسی این مطالعه چند نکته و ابهام متدولوژیک به نظر میرسد که توجه به آنها میتواند به شفافیت بیشتر نتایج و ارتقای غنای علمی این حوزه کمک شایانی نماید. از این رو نکات زیر جهت استحضار حضرتعالی و نویسندگان محترم مقاله تقدیم میشود:
۱. سوگیری در مقایسه گروهها (Comparison Bias) و ماهیت ابزار سنجش: بر اساس متن مقاله گروه مداخله تحت آموزش ترکیبی (تئوری + عملی با استفاده از شبیهساز ونتیلاتور) قرار گرفتهاند در حالی که گروه کنترل صرفاً آموزش تئوری (سخنرانی و پاورپوینت) دریافت کردهاند. از سوی دیگر ابزار سنجش پیامد در این مطالعه «آزمون ساختاریافته بالینی عینی» بوده است که ذاتاً یک آزمون عملی و مهارتی است. پر واضح است گروهی که فرصت کار عملی با دستگاه (شبیهساز) را داشتهاند در یک آزمون عملی عملکرد بسیار بهتری نسبت به گروهی خواهند داشت که صرفاً آموزش تئوری دیدهاند. این طراحی یک سوگیری ذاتی به نفع گروه مداخله ایجاد میکند. مقایسه منصفانهتر زمانی شکل میگرفت که گروه کنترل نیز معادل ساعات آموزش عملی گروه مداخله نوعی تمرین بالینی (مثلاً کار با ونتیلاتور واقعی در بخش تحت نظارت) دریافت میکردند تا تأثیر دقیق «شبیهساز» به عنوان یک رسانه آموزشی متمایز شود.
۲. عدم اشاره به کورسازی ارزیابان (Lack of Assessor Blinding): در مطالعات آموزشی کورسازی شرکتکنندگان و مدرسین عملاً امکانپذیر نیست؛ اما کورسازی ارزیابانِ پیامد (Outcome Assessors) برای جلوگیری از «سوگیری تشخیص» (Detection Bias) یک ضرورت روششناختی است. در این مقاله ذکر شده است که در هر ایستگاه آزمون ساختاریافته بالینی عینی یک داور حضور داشته است اما هیچ اشارهای به این موضوع نشده است که آیا این داوران نسبت به تخصیص پرستاران (اینکه هر پرستار متعلق به گروه شبیهساز است یا سخنرانی) ناآگاه (Blinded) بودهاند یا خیر. عدم کورسازی ارزیابان در آزمون حساسی مانند آزمون ساختاریافته بالینی عینی میتواند به شدت روایی نتایج را تحتالشعاع قرار دهد.
۳. اثر یادگیری آزمون (Testing Effect) و فاصله کوتاه پیگیری: نویسندگان محترم ارزیابیها را قبل و تنها «دو هفته» بعد از مداخله انجام دادهاند. اجرای پیشآزمون در قالب آزمون ساختاریافته بالینی عینی خود به عنوان یک محرک آموزشی و یادگیری عمل میکند (اثر هاثورن یا (Testing effect) ارزیابی مجدد با همان ساختار در فاصله بسیار کوتاه دو هفتهای بیشتر نشاندهنده «حافظه کوتاهمدت» و آشنایی با ایستگاههاست تا نهادینه شدن «صلاحیت بالینی». برای ادعای ارتقای صلاحیت بالینی در یک مهارت پیچیده مانند تهویه مکانیکی پیگیریهای طولانیمدتتر (مثلاً یک تا سه ماهه) ضروری به نظر میرسد.
۴. عدم ذکر کد ثبت کارآزمایی بالینی (Clinical Trial Registration): مطالعات نیمهتجربی (Quasi-experimental) که دارای گروه مداخله و کنترل هستند و پیامدهای مرتبط با نظام سلامت (از جمله صلاحیت بالینی کادر درمان) را میسنجند بر اساس بیانیه CONSORT و قوانین کمیته بینالمللی سردبیران مجلات پزشکی (ICMJE) نیازمند ثبت پیشگامانه در پایگاههای ثبت کارآزمایی بالینی مانند (IRCT) است. در این مقاله تنها به کد اخلاق اشاره شده است و جای خالی کد ثبت کارآزمایی به چشم میخورد.
در پایان، ضمن تشکر مجدد از زحمات ارزشمند تیم تحقیق و سردبیر محترم برای فراهم آوردن بستر نشر چنین مقالات کاربردی، بسیار مشتاق هستم که نویسندگان محترم مقاله به این سؤالات و دغدغههای متدولوژیک پاسخ دهند. بدون شک بحث و تبادل نظر پیرامون این موارد به شفافیت علمی افزوده و راهگشای پژوهشگران آتی در طراحی مداخلات آموزشی مؤثرتر در بخشهای مراقبت ویژه خواهد بود.
منبع
1. Aghal B, Moradyan ST, Said Y. Comparing the Effects of Traditional Versus Simulator-Based Mechanical Ventilation Training on Nurses' Clinical Competence. Journal of Critical Care Nursing. 2025;18(3):0-0. |
شمارهی مقاله: 1 |
| |
|
|
متن کامل [PDF 1174 kb]
(30 دریافت)
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1405/4/20 | پذیرش: 1404/10/13 | انتشار: 1404/10/13
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
