مقدمه: دیابت نوع ۲یکی از مهمترین مشکلات سلامت عمومی جهان است که شیوع آن رو به افزایش بوده و با عوارض متعدد همراه است. امروزه درمانهای مکمل مانند ماساژ بازتابی کف پا به عنوان رویکردی غیر دارویی برای کنترل قند خون مورد توجه قرار گرفتهاند. مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر ماساژ بازتابی کف پا بر هموگلوبین گلیکوزیله (HbA1c) زنان مبتلا به دیابت نوع ۲ انجام شد. روشها:این کارآزمایی بالینی تصادفیسازی شده بر روی ۳۰ زن مبتلا به دیابت نوع ۲ انجام شد. شرکتکنندگان با روش بلوکهای جایگشتی چهارتایی به دو گروه آزمون و کنترل تخصیص یافتند. گروه آزمون طی ۱۸ جلسه ۳۰ دقیقهای (سه جلسه در هفته) تحت ماساژ بازتابی کف پا قرار گرفتند. دادهها قبل و بعد از مداخله جمعآوری و با آزمونهای آماری تی مستقل، کایاسکوئر، منویتنی و آزمون دقیق فیشر در سطح معنیداری p<0.05 تحلیل شدند. یافته ها: میانگین HbA1c و قند خون ناشتا قبل از مداخله بین دو گروه تفاوت معنیداری نداشت (p=0.78 و p=0.19). پس از مداخله، کاهش معنیدار HbA1c در گروه آزمون نسبت به کنترل مشاهده شد (p=0.015) و قند خون ناشتا نیز به طور معنیداری کاهش یافت (p=0.01). نتیجه گیری: ماساژ بازتابی کف پا میتواند به عنوان یک روش مکمل ساده، کمهزینه و بدون عارضه در کاهش HbA1c و قند خون زنان مبتلا به دیابت نوع ۲ مؤثر باشد. انجام مطالعات آینده با حجم نمونه بیشتر و جمعیتهای متنوعتر توصیه میشود.
Gholamzadeh M, Amini F, Mohammadpour A, Shareinia H, Sajjadi M. Effect of Foot Reflexology on Glycated Hemoglobin in Women with Type 2 Diabetes. jccnursing 2026; 18 (4) : 7 URL: http://jccnursing.com/article-1-857-fa.html
غلامزاده ملیحه، امینی فاطمه، محمدپور علی، شارعی نیا حبیب، سجادی موسی. تأثیر ماساژ بازتابی کف پا بر هموگلوبین گلیکوزیله زنان مبتلا به دیابت نوع 2. پرستاری مراقبت ویژه. 1404; 18 (4) :81-96
