fa تاثیر ماساژ بازتابی پا بر شدت درد ناشی از استرنوتومی پس از عمل جراحی CABG عمومى General پژوهشي Research اهداف: مطالعه حاضر با هدف بررسی تاثیر ماساژ بازتابی پا بر تخفیف درد حاصل از استرنوتومی بعد از عمل جراحی CABG انجام شد. روش­ها: در مطالعه­ای نیمه­تجربی، 90 بیمار به روش تخصیص تصادفی در سه گروه آزمون، شاهد و درمان­نما تقسیم شدند. در گروه آزمون، زیر انگشت شست پای چپ بیمار به مدت 10 دقیقه 2 بار در روز با فاصله 6 ساعت برای دو روز متوالی ماساژ داده شد. در گروه درمان­نما، با همین الگو پای راست بیمار ماساژ داده شد و برای گروه شاهد هیچ­گونه اقدامی صورت نگرفت و فقط در زمان­های مذکور میزان درد بیمار با مقیاس بصری درد مک­گیل مورد بررسی قرار گرفت. یافته­ها: میانگین شدت درد قبل و بعد از مداخله در گروه­های سه­گانه تفاوت معنی­داری داشت (001/0 p<; ). میانگین شدت درد در گروه آزمون قبل از مداخله (2/1±)6/4 بود که بعد از مداخله به (5/1±)34/3 رسید و در گروه شاهد نیز قبل و بعد از مداخله به ترتیب (7/1±)1/5 و (9/1±)5 بود. آزمون t مستقل نشان داد که تفاوت بین دو گروه آزمون و شاهد معنی­دار است (001/0 p<; ). نتیجه­گیری: استفاده از درمان مکمل ماساژ بازتابی پا در کاهش درد استرنوتومی در بیماران بعد از عمل جراحی CABG موثر است. Aims: This study was to investigate the effect of foot reflexology on sternotomy pain of patients undergone CABG surgery. Methods: In a quasi-experimental study, 90 patients randomly divided into three groups of case, control and placebo. The reflexology group received a 10-minute left foot massage in desired location, twice a day with 6-hours interval for 2 consecutive days. The placebo group undertook a 10-minute right foot massage and the control group receiving no intervention, only at the time mentioned, the amount of visual analogue scale measured. Results: The mean of pain intensity before and after intervention in three groups had a significant difference (p<; 0.001). Average of pain intensity in the case group before the intervention was 6.4(±2.1) and after intervention was 3.4(±5.1). The mean of pain intensity in control group before and after intervention was respectively 5.1(±1.7) and 5(±1.9). Independent t-test showed a significant reduction in intensity of preoperative pain between case and control groups (p<; 0.001). Conclusion: Foot reflexology appears to be a useful method for reducing sternotomy pain in patients after CABG surgery. ماساژ بازتابی پا, درد استرنوتومی, CABG, طب مکمل 51 54 http://jccnursing.com/browse.php?a_code=A-10-39-18&slc_lang=fa&sid=1 مهدی sadeghi shermeh m مهدی صادقی شرمه 1003194753284600574 1003194753284600574 No پریسا bozorgzad p پریسا بزرگ زاد p.bozorgzad@yahoo.com 1003194753284600575 1003194753284600575 No faculty of nursing, iran university of medical sciences, tehran, iran دانشکده پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران علیرضا ghafourian a r علیرضا غفوریان 1003194753284600576 1003194753284600576 No عباس ebadi a عباس عبادی 1003194753284600577 1003194753284600577 No نسرین razmjuee n نسرین رزمجویی 1003194753284600578 1003194753284600578 No محبوبه afzali m محبوبه افضلی 1003194753284600579 1003194753284600579 No